‘Illegaal’ in Katendrecht: als zelfs uitgezet worden moeite kost

Malick wil terug naar zijn geboorteland, Sierra Leone. Daarom zit hij bij het Rotterdams Ongedocumenteerden Steunpunt (ROS) in de oude kerk van Katendrecht. Malick is er heilig van overtuigd dat zij hem kunnen helpen. Uitzetcentrum Zestienhoven is immers dichtbij, en in Nederland zijn ze al die immigranten liever kwijt dan rijk. Maar de vrijwilligers zijn onverbiddelijk: “Sorry, maar dat kan wel eens heel lastig worden. Niet iedereen kan zomaar in het uitzetcentrum worden opgenomen, dan zou het te vol worden.”

Het steunpunt

Zelfs uitgezet worden is voor de illegalen van Katendrecht nog niet gemakkelijk. Laat staan hier blijven. Dat blijkt wel aan de andere kant van de tafel, waar vrijwilliger Connie van den Broek met Fahad discussieert. Fahad wil in tegenstelling tot Malick wel blijven, maar kreeg daarvoor geen toestemming. De Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND) gelooft niet dat hij Irakees is, zoals hij zelf beweert, maar Jordaniër. Jordanië ontkent dat en wil hem niet hebben. Dus blijft Fahad ergens tussenin steken: niet welkom in Nederland, maar tegelijkertijd onuitzetbaar. In de tussentijd blijft de man zonder papieren het risico lopen opgepakt te worden, iets wat hem al negen keer is overkomen.

Voor zijn neus heeft Fahad een grote stapel met honderden vellen papier liggen. Niet alleen zijn asielprocedure, maar ook tientallen medische documenten. Want Fahad, die net als Malick in redelijk goed Nederlands met de hulpverlener praat, is in zijn geboorteland geraakt door een granaatscherf. De wond aan zijn kaak heeft regelmatig professionele verzorging nodig, maar sinds zijn asielaanvraag is afgewezen krijgt hij hier geen vergoeding meer voor. Bij het ROS komt Fahad nu zijn tandartskosten declareren. “Ja kijk eens, we zijn hier geen tandartsverzekering,” zegt Van den Broek enigszins geïrriteerd. Het is niet de eerste rekening die Fahad indient.

De wake

Op naar Uitzetcentrum Zestienhoven voor de maandelijkse wake. Zachtjes draait de bewakingscamera mee als een dertigtal oudere, veelal grijze demonstranten zich op een zondagavond in de miezerregen verzamelt. Het gebouw bij Rotterdam Airport is opgetrokken uit donkerbruine stenen, en valt niet op tussen de gelijksoortige gebouwen op het industrieterrein. Alleen het prikkeldraad op de hoge muren doen vermoeden dat het geen ordinair kantoorpand is.

Een vrouw draagt een masker tegen de rook van de fakkels die worden meegedragen. Maar achter de hoge muren zijn de vlammen niet zichtbaar voor de mensen die binnen opgesloten zitten. Je kunt het dus moeilijk een hart onder de riem noemen. Toch is de strijdlust groot. “Het kost 197 euro per dag om deze mensen op te sluiten. Halfopen centra, waar de migranten in en uit kunnen lopen, zijn veel goedkoper,” zegt de eerste spreker fel. En hij voegt er retorisch aan toe: “Ik dacht dat onze regering moest bezuinigen?” Een bescheiden gejuich stijgt op uit de groep.

De mannen en vrouwen weten dat ze met hun kleine demonstratie niet meer dan een speldenprikje uit kunnen delen aan de politiek in Den Haag. Ze staan hier niet voor niets al voor de 83ste keer. Maar het is de hoop die ze gaande houdt. ‘We shall overcome,’ zingen ze aan het eind van het protest, dat wel wat wegheeft van een openluchtdienst. In plaats van hosties worden er koekjes rondgedeeld. Want ‘na het bitter komt altijd het zoet’, na de ellende altijd de hoop.

Het uitzetcentrum

Gedetineerde Samuel heeft inmiddels een broertje dood aan dat hardnekkige optimisme dat buiten onder de demonstranten heerst. Hij zit al achtenhalve maand in het uitzetcentrum in Zestienhoven, en is vooral heel erg boos. Boos omdat hij geen idee heeft hoe lang hij zich nog op zijn kleine cel moet zitten vervelen. En ook omdat drieënhalf uur luchten, naast het eindeloos turen naar het televisiescherm, zijn enige afleiding is.

Maar Samuel is vooral kwaad omdat hij vreest naar Sierra Leone te worden uitgezet. Want daar liep hij in 1995 een hoofdwond op, naar eigen zeggen omdat hij in de oorlog met een bajonet was aangevallen. Naar het spreekuur neemt hij foto’s mee om te laten zien hoe de aanvankelijk kleine steekwond, uit kon groeien tot het vlezige, gerimpelde gedrocht dat nu zijn complete achterhoofd ontsiert. Volgens hem door slecht opereren van de Nederlandse chirurg.

En Samuel toont nog iets. Iets dat hij stiekem heeft meegesmokkeld, en dat hij alleen kan laten zien omdat ik met mijn rug het zicht van de bewakers belemmer: een kussensloop met bloedvlekken afkomstig uit die hoofdwond. Iedere ochtend wordt hij op die manier wakker. “Als ik zo naar Sierra Leone wordt uitgezet, maak ik er liever een eind aan,” zegt hij, “Ik wil dat ze me eerst opnieuw opereren, want dat kan onmogelijk in Sierra Leone. Je moest eens weten hoe het is als vrouwen van je walgen. De kapster van het uitzetcentrum heeft zelfs haar beklag gedaan: ze durft me niet meer te knippen.”

Om Samuel heen zijn andere gedetineerden intussen druk in gesprek met hun bezoek. Lage tafels scheiden de partijen. Een jonge blanke vrouw maakt daar handig gebruik van door haar baby over te geven aan de vader. De ietwat gladde Latino met een te strakke roze blouse wiegt de baby voorzichtig in zijn handen. “Zou je hem hier niet achterlaten, dat is wel zo gemakkelijk,” grapt een homorechtenactiviste die op bezoek is bij een Oegandese homo die uitgezet dreigt te worden.

Samuel lacht niet. In een uur tijd perst hij met moeite één keer een glimlach om de lippen, de rest van de tijd kijkt hij donker uit zijn ogen. Alles aan hem zegt dat hij er doorheen zit. Kortgeleden nog smeet hij uit frustratie een beker tegen de muur kapot, wat hem op een dag isoleercel kwam te staan. “Sommigen slijten daar meerdere dagen achter elkaar,” zegt Samuel. Vaak na vechtpartijen: de sfeer binnen de muren is simpelweg verziekt. “Vooral de blanken vechten,” beweert hij. En om misverstanden te voorkomen voegt hij daaraan toe: “Die andere blanken: Turken, Marokkanen, dat soort mensen.” Maar dat is logisch, want in Uitzetcentrum Zestienhoven is iedereen ‘boos’.

(Namen van migranten zijn om privacyredenen gefingeerd)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s