Asielactivisten hopen op ‘tweede bevrijdingsdag’

Gastoeters, trommels, ratels en een feloranje vuvuzela maken een oorverdovend lawaai buiten de poorten van het detentiecentrum voor immigranten in Zeist. Heel even wordt er stilgehouden, om te horen of de opgesloten vreemdelingen vanachter de hoge hekken willen reageren op de steunbetuigingen. “Jullie vieren op vijf mei toch Bevrijdingsdag?,” roept een onzichtbare stem uiteindelijk: “Waar is onze vrijheid dan?” Gejuich stijgt op uit de gelederen van de demonstranten, want dat is precies waarvoor ze zijn gekomen: om van zes mei een tweede Bevrijdingsdag te maken.

“>Demonstratie in Zeist (Foro: Wouter ter Wee / www.wouterterwee.nl)

Demonstratie in Zeist (Foto: Wouter ter Wee / http://www.wouterterwee.nl)

“Ik voldoe niet helemaal aan de dresscode,” lacht een vrouw in een zomerjurk bij vertrek. Een bont gezelschap van voornamelijk in het zwart geklede anarchisten, antifascisten en mensenrechtenactivisten toont op deze zondagmiddag met een lawaaidemonstratie solidariteit met de mannen en vrouwen die in vreemdelingendetentie zitten. Drie van de zes centra in het land worden bezocht: Zeist, Zaandam en Schiphol. De meeste demonstranten zijn het wel eens over het uiteindelijke doel: een wereld zonder grenzen. ‘Geen grenzen, geen naties, stop deportaties’ is de meest gehoorde slagzin.

Maar aangezien dat doel nog een utopie is, neemt men voorlopig ook genoegen met het sluiten van de detentiecentra. Want die worden door de activisten gezien als de schandvlek van de Nederlandse samenleving, waar onschuldige migranten maandenlang vast kunnen zitten. “Ik zit hier al vijftien maanden, zonder dat ik een misdaad heb begaan,” roept een migrant in Zeist. Het detentiecentrum is voor asielactivisten verworden tot het dieptepunt van de Nederlandse ‘migratiemachine,’ een synoniem voor slechte behandeling en in zelfmoord resulterende wanhoop.

Telefoontje uit de bak

Als wapen in de strijd verzamelt de organisatie vandaag telefoontjes van de migranten die binnen zitten. Een groot spandoek geeft het nummer waarnaar zij kunnen bellen. “Tell us your story, so we can stop this outrage,” zegt ‘Joke Kaviaar’, de dichteres die vervolgd wordt wegens opruiing tegen onder andere de Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND) misschien wel de bekendste asielactiviste van het land is, in steenkolenengels. “We hebben het begrepen, mevrouw,” roept een man in keurig ABN vanachter de hekken terug.

Dus bellen ze. “De bewakers hebben gezegd dat we straf krijgen als we met jullie contact opnemen, dus ik moet het kort houden,” zegt een stem aan de andere kant van de lijn, voordat hij uitwijdt over de leefomstandigheden binnen de muren. “Als we buiten het detentiecentrum naar de dokter willen, moeten we een broekstok en handboeien dragen. We krijgen slecht te eten, weinig fruit, en we mogen amper naar buiten om te luchten. Wij zijn geen mensen.”

“>Demonstratie bij Schiphol-oost (Foto: Joost van Ophem / joostvanophem.blogspot.com)

Demonstratie bij Schiphol-oost (Foto: Joost van Ophem / joostvanophem.blogspot.com)

Grimmige sfeer

Bij de tweede stop in Zaandam, waar migranten opgesloten zitten in drijvende ‘bajesboten,’ wordt de sfeer even grimmig. Terwijl een politieboot tussen de kade en het detentiecentrum patrouilleert, weet een havenarbeider er met een spandoek vandoor te gaan. “Ga werk zoeken,” roept hij nog boven het kabaal van een draagbare sirene uit. Als de protesterende menigte tegen het hekwerk van zijn bedrijf begint te schoppen, verweert hij zich met emmers water en slaat hij met een ijzeren staaf naar de activisten. Met zachte hand drijft de aanwezige politie de activisten uiteindelijk terug.

Er waren al voorzorgsmaatregelen genomen, voor mocht het uit de hand lopen. Al was het ‘niet de bedoeling’ dat er vandaag mensen zouden worden opgepakt, niets werd aan het toeval overgelaten. Dus werd het telefoonnummer van de Arrestanten Groep, een loket voor juridische bijstand voor activisten, uitgedeeld. Daarbij ook het telefoonnummer van een asieladvocate, omdat een activist die geen paspoort kan of wil tonen ironisch genoeg in vreemdelingenbewaring kan worden gesteld.

Veel van de aanwezigen kijken niet op van een arrestatie meer of minder. Quinten heeft al meerdere keren vastgezeten voor acties. “Meestal houden ze je maar heel even vast. Ik sta in ieder geval altijd veel eerder buiten dan de mensen die hier onschuldig opgesloten zitten.” De Friese antifascist André, die tevens actief lid is van Stichting Konijnen in Nood, legt een link met het radicale dierenactivisme: “Het is gelukt om Sciencelink, het laboratoriumpark in Venray waar dierproeven zouden worden gehouden, tegen te houden. Daarvoor waren bedreigingen nodig, maar uiteindelijk is het doel wel bereikt.” Maar de vergelijking met terroristen, die door Wilders en de zijnen wordt gemaakt, ‘slaat de plank volledig mis’.

Schipholbrand

Bij detentie- en uitzetcentrum Schiphol-oost, waar in oktober 2005 elf vreemdelingen stierven door een grote brand, verwijderen de demonstranten een hek en staan plotseling oog in oog met de migranten die net in een overdekte stalen kooi aan het luchten zijn. Die kijken even verbaasd, in eerste instantie niet begrijpend wat hen overkomt. Dan beginnen ze door elkaar te roepen. “Ik ben een journalist uit Togo,” roept een man met overslaande stem van de opwinding, “Ik ben gevlucht omdat ik met de dood bedreigd wordt. Waarom word ik hier opgesloten?”

Maar snel komt er een einde aan de toch al schaarse uurtjes in de buitenlucht die de ingezetenen van Schiphol-oost krijgen. Bewakers van G4S, het private beveiligingsbedrijf dat een deel van het toezicht in de detentiecentra op zich neemt, sturen de migranten weer naar binnen zodra ze lucht krijgen van het protest dat zich buiten afspeelt. “Laat ze los, kankahlijah,” roept een van de Haagse antifascisten naar de gevangenisbewaarder.

Voor de gedenkstenen van Maribel, Lutfi, Kemal, Mehmet, Oksana, Taras, Robert, Naiva, Dato, Gheorghe en Vladislav, de migranten die bijna zes-en-een-half jaar geleden op deze plek het leven verloren, sluit Jo van der Spek van migrantenradiostation M2M Radio de dag af met een gepassioneerde aanklacht: “Hier, in deze gevangenis, vielen elf doden. Zij konden verbranden omdat niemand ze serieus nam: hun papieren niet, hun verhalen niet, en hun levens niet. Het Nationaal Comité 4 en 5 Mei gaf ons gisteren de opdracht om ‘vrijheid door te geven,’ maar ondertussen bouwt de overheid in Alphen aan den Rijn aan een veiligere gevangenis. Want dat is de enige les die geleerd is van de Schipholbrand: niet dat het tijd is voor vrijheid, maar voor een betere gevangenis.”

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s