Roline Vroege heeft afscheid genomen van haar zus Lisette

Drie juni is een vaste herdenkingsdag bij de familie Vroege. Vader, moeder, zoon, dochter en kleindochter komen op die dag samen in het ouderlijk huis in Alphen aan den Rijn. Ook dit jaar zal er weer veel worden gesproken over dat ene familielid dat al 25 jaar ontbreekt: Lisette. In 1992 verdween de 27-jarige fysiotherapeute op die derde dag van juni spoorloos voor haar Haarlemse woning aan de Kleverparkweg (zie Kader). Sindsdien wordt ze vermist.

Dit artikel verscheen op 6 juni 2017 in het Haarlems Dagblad.

,,Het is een beetje improviseren’’, zegt haar jongere zus Roline, inmiddels 48 jaar oud. ,,We hebben immers geen echte herdenkingsplek om naar toe te gaan. Aangezien Lisette nooit is gevonden, hebben we geen graf of urn. Dus herdenken we haar bij mijn ouders. Dat doen we ook op 16 maart, haar geboortedag.’’

We zitten in het woonhuis van Roline, een voormalige buurtbakkerij in de Haagse wijk Bezuidenhout. Door de grote etalageruiten stroomt de voorjaarszon naar binnen. Een kleurige mandala siert de muur. Roline bouwde de bakkerij om tot yogastudio, een plek voor berusting en bezinning.

De setting sluit goed aan bij de boodschap die ze nadrukkelijk mee wil geven aan andere families die met vergelijkbare trauma’s kampen: het is wel degelijk mogelijk om rust te vinden na zo’n vreselijke gebeurtenis. Al gaat dat niet van de ene op de andere dag.

Zijspoor
Een drama als dit zet je leven op zijn kop, weet Roline inmiddels uit ervaring. Als het leven een rechte lijn is, zet het je lelijk op een zijspoor. Ze had in 1992 naar eigen zeggen ‘binnen 24 uur’ wel door dat het goed mis was met haar zus.

,,Het was onbestaanbaar dat ze zelf zou zijn weggelopen. Ze had een zeer stabiele persoonlijkheid. Zeker in vergelijking met mij was zij de serieuze en volwassen dochter, eerder een beetje behoudend dan rebels. En ze had een goed netwerk, dus als ze in de problemen zat, had ze altijd bij iemand terecht gekund. Er moest dus iets anders gebeurd zijn. Instinctief wist ik al snel dat ze niet meer leefde.’’

De familie Vroege toonde zich weerbaar. Ze vermeden het drama zoveel mogelijk door de media niet op te zoeken en een groot vertrouwen te stellen in de politie. Ze koesterden de juiste mensen om zich heen om je door zo’n gebeurtenis heen te slaan. Roline en haar broer hervatten na verloop van tijd de studie en hun werk, en vader bracht hen alleen op de hoogte van de allerbelangrijkste ontwikkelingen in het opsporingsonderzoek.

,,Dat gaf me rust’’, zegt Roline. ,,Het is niet zo dat ik het levensverhaal van Lisette heb dichtgeslagen. Dat verhaal blijft bij me. We laten haar bijvoorbeeld voortleven in de stichting die we in haar naam hebben opgezet (de Lisette Vroege Stichting voor fysiotherapie aan kansarme kinderen, red.). Maar met het zoeken naar antwoorden omtrent de verdwijning ben ik in de loop der tijd opgehouden. Als mensen hun mening geven over hoe de verdwijning mogelijk is verlopen, dan interesseert me dat niet meer.’’

Als familie heb je een keuze, meent ze. Je kunt blijven hangen in het trauma, maar je kunt er ook voor kiezen om door te gaan. Zelf zocht ze de antwoorden in de yogafilosofie en de boeddhistische meditatie. Waar in het christendom het opperwezen almachtig is, leren de oosterse godsdiensten juist dat je het lot in eigen hand kunt nemen. Zo lukte het Roline om het monster in de ogen te kijken wanneer dat kon, maar het denken weg te sturen van het trauma als dat nodig bleek. ,,De mentale mens is veel weerbaarder dan we soms denken.’’

‘Ze is opgelost’
In 2011 en 2012 trok de Haarlemse politie nog eenmaal alles uit de kast om te vermissingszaak op te lossen. Het was niet op verzoek van de familie, benadrukt Roline. Al begrijpt ze volledig dat de politie de zaak graag wil oplossen, voor de familieleden bracht het vooral onrust, nervositeit en spanning met zich mee.

Het hele gezin ging naar Haarlem om de uitkomsten van het politieonderzoek te horen. Weer was de zoektocht tevergeefs – ondanks de nieuwste opsporingstechnieken en talloze getuigenverhoren. Het enige wat de politie werkelijk kon concluderen, was dat die geen flauw idee heeft wat er met Lisette is gebeurd. Of in de woorden van één van de rechercheurs destijds: ‘Ze is opgelost.’

Voor Roline was dit het startschot om definitief afscheid te nemen van haar zus en te accepteren wat er naar alle waarschijnlijkheid met haar is gebeurd. Ze bezocht de tennisclub in Overveen waar Lisette graag een balletje sloeg, de plek waar haar racket en tennisschoen werden gevonden, en de Kleverparkweg waar ze woonde. Ook las ze de dagboeken, brieven en gedichten van Lisette, en bekeek ze haar fotoarchief.

Het droeg bij aan een vollediger beeld van haar verdwenen zus. ,,Haar gedichten waren veel emotioneler dan ik had gedacht. Ze kwam weliswaar serieus over, maar onder de oppervlakte voerde ze net als iedere andere jongvolwassene een innerlijke strijd met wie ze was.’’

Al met al kwam de familie Vroege er sterker uit, denkt Roline. ,,Het heeft ons gezin een bijzondere volharding gegeven. We pakken niets meer halfslachtig aan, want we beseffen dat we er zelf iets van moeten maken in dit leven. Ik leef er intenser door.’’ En de hoop op een ontknoping van het mysterie? Die is na 25 jaar zo goed als vervlogen. Voor Roline is het wel goed zo. Ze heeft leren leven met de realiteit dat haar zus iets afschuwelijks is overkomen. ,,Ik lees liever een boek met een open einde, dan een boek zonder happy end.’’


KADER

25 jaar tussen hoop en vrees

De mysterieuze verdwijning van Lisette Vroege in 1992 schokte Haarlem. In de daarop volgende weken, maanden en jaren zocht de politie naar een dader, maar iedere keer tevergeefs. Een reconstructie van een vermissingszaak zonder einde.

De 27-jarige Lisette Vroege heeft een avond getennist bij tennisclub WOC in Overveen. Omdat ze het koud krijgt, besluit ze wat eerder te vertrekken dan haar vriend, die op een baan naast haar speelt. In haar blauwe Volkswagen Polo rijdt ze naar haar huurappartement aan de Kleverparkweg in Haarlem. Het is een ritje van zo’n tien minuten.

Wie vandaag de dag de Kleverparkweg oprijdt, ziet de weelde. Het vakwerk van de huizen aan weerszijden van de straat doet haast Duits aan. En de gietijzeren balkonnetjes van de keurig onderhouden woningen bieden een prachtig uitzicht op de Heilig Hart Kerk aan het eind van de straat. Zo moet het eruit hebben gezien toen Lisette haar auto voor haar huis parkeerde en de motor afzette. Om vijf voor half tien ziet een studerend buurmeisje haar thuiskomen. En ook een buurvrouw ziet Lisette uit haar auto stappen in haar paarse trainingspak met witte schoenen.

Vanaf dat moment ontbreekt vrijwel ieder spoor van de jonge vrouw. Als haar vriend een half uur later thuiskomt, treft hij haar niet thuis aan. Haar schoenen en racket staan niet in het halletje op de begane grond, verklaart hij later. Dat is vreemd, want ze paste er altijd voor op dat ze geen gravel van de tennisbaan mee naar boven nam. Als ze de uren daarna niets van zich laat horen, slaat hij alarm. Die avond belt hij meerdere malen met de Haarlemse politie.

Tientallen vrijwilligers

Als de dagen verstrijken, blijkt wel dat er iets flink mis is. Lisette komt uit een goed nest, heeft een stabiele en georganiseerde persoonlijkheid en een vaste baan als fysiotherapeute. De kans dat ze weg zou lopen was dus te verwaarlozen. Ook heeft ze geen enkele reden om zichzelf iets aan te doen, daarvoor heeft ze simpelweg teveel vrienden en familieleden bij wie ze terecht kon. Zo blijft er logischerwijs maar één optie over: iemand heeft haar wat aangedaan.

In de weken en maanden daarop doet de Haarlemse politie intensief onderzoek in de omgeving van haar huis en de tennisclub. Naast de politie zoeken ook tientallen vrijwilligers mee, zoals de leden van de Haarlemse visvereniging en de Rotaryclub uit Alphen aan den Rijn, de geboorteplaats van Lisette. Vrienden van de familie delen pamfletten uit in Haarlem, en ook Opsporing Verzocht wijdt een uitzending aan de vermissingszaak. Zelfs enkele paragnosten – die zichzelf melden met mogelijke informatie – worden als getuigen gehoord. Alle inspanningen leveren talloze tips op, maar geen enkele daarvan is doorslaggevend.

Nog één keer is er hoop op een doorbraak. Het politieonderzoek staat al op een laag pitje als in oktober 1992 bij werkzaamheden aan de Delftlaan het tennisracket van Lisette wordt gevonden. Even verderop blijkt ook een van haar sportschoenen te liggen. Als de technische recherche ook daarop geen bloedspetters of vingerafdrukken vindt, valt het onderzoek stil. ‘Inmiddels is praktisch alles gebeurd en onderzocht,’ verzucht Lisettes vader enkele maanden na de verdwijning in Het Parool. ‘We moeten aannemen dat Lisette niet meer leeft.’

Terug in de spotlights

Vervolgens is het stil. Heel stil. Pas in januari 2010, bijna achttien jaar na de verdwijning, komt de zaak Lisette Vroege weer terug in de spotlights. Dagblad De Telegraaf laat de zaak onderzoeken door de Groningse oud-rechercheur Dick Gosewehr en politiepsycholoog Harrie Timmerman, die eerder al verschillende betwiste en onopgeloste moordzaken tegen het licht hielden. Zij vermoeden dat Lisette het slachtoffer is geworden van een misdrijf in haar eigen woning, en dat de dader een bekende is van het slachtoffer.

Ook de politie start kort daarop een zogeheten coldcaseonderzoek naar de toedracht van de vermissing. Alle scenario’s uit 1992 worden opnieuw tegen het licht gehouden, ditmaal door nieuwe rechercheurs die met een verse blik naar de zaak kijken. Volgens een politiewoordvoerder wordt de rol van verschillende mogelijke verdachten nogmaals onderzocht. Aangezien niemand met zekerheid kan zeggen dat Lisette haar woning heeft betreden, is het ook niet uitgesloten dat Lisette buiten haar woning is verdwenen. Zo bestaat er een kans dat zij op eigen initiatief naar een nabijgelegen makelaar is gewandeld om naar nieuwe woonruimte te zoeken.

In die jaren 2011 en 2012 baggert de politie onder meer verschillende sloten uit in Haarlem-Noord, daar waar eerder de schoen en het racket van Lisette werden gevonden. Het levert van alles op: sleutelbossen, bankpasjes, dierlijk botmateriaal en een handgranaat uit de Tweede Wereldoorlog. Maar geen van die sporen leiden terug naar Lisette. Ook de zestig tips uit een nieuwe aflevering van Opsporing Verzocht leveren niets op. Twintig jaar na dato zijn weliswaar verschillende scenario’s uitgesloten, maar is het nog altijd niet duidelijk wat er wél is gebeurd met Lisette.

‘Wroeging is menselijk’

Nu ook het cold case-onderzoek niet voor de gehoopte doorbraak heeft gezorgd, lijkt het steeds onwaarschijnlijker dat het mysterie nog wordt opgehelderd. ‘Ik ben bang dat deze zaak alleen wordt opgelost als iemand toevallig op relevante informatie stuit, of als een getuige of de dader na al die tijd naar de politie stapt’, zegt Dick Gosewehr.

Criminologe Ilse van Leiden van Bureau Beke blijft juist geloven in politieonderzoek. Ook in dit soort langdurige en haast uitzichtloze vermissingszaken. ‘Stel dat er iemand verantwoordelijk is voor haar verdwijning, dan kan het de moeite lonen om eventuele verdachten te blijven volgen. Het zal niet de eerste keer zijn dat een dader de plaats aanwijst waar de vermiste is begraven of gedumpt nadat er druk op verdachten is uitgeoefend. Wroeging krijgen is menselijk.’

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s